Πουθενά αλλού δεν έχει η Μεσόγειος Θάλασσα αγκαλιάσει με τόση αγάπη και αφθονία την ηπειρωτική γη, λες και η στεριά απλώνεται για να ξεδιψάσει, ανυποψίαστη για το αλατισμένο νερό.  Αδύνατο ο άνθρωπος να μείνει αδιάφορος στους αιώνες,  στόλισε λοιπόν το νησί Gemiler, τέλειο αγκυροβόλιο, με

    κατοικίες και ναούς.  Μικρό σε έκταση αλλά πλούσιο

σε ιστορικές αναμνήσεις, το νησί τοποθετείται ανατολικά του κόλπου Fethiye και πίσω από την πηγή Ölüdeniz.  Στην κορυφή δεσπόζει η Εκκλησία του Αγίου Νικολάου, η οποία αναφέρεται σε ναυτικούς οδηγούς του Μεσαίωνα και έκτοτε το νησί παίρνει την ονομασία του από αυτόν τον Άγιο.  Στα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, οι προσκυνητές προς τους Αγίους Τόπους προτιμούσαν την θαλάσσια διαδρομή για λόγους ασφαλείας.  Ήταν ένα μεγάλο και επίπονο ταξίδι που απαιτούσε πολλές στάσεις σε απάνεμα αγκυροβόλια με ιερούς ναούς.  Το νησί Gemiler τότε αναπτύχθηκε ως ένα σημαντικό ιερό πέρασμα.

    Η νήσος, που θυμίζει το σχήμα ενός δεινοσαύρου, έχει επιφάνεια 1000 Χ 400 μέτρα περίπου.  Η απόκρημνη νότια πλευρά λειτούργησε ως φυσική προστάτιδά της, ενώ η βόρεια πλευρά επιμηκύνεται ομαλά προς το πέλαγος.  Στη βόρεια κατωφέρεια εμφανίζεται κατάλοιπο αστικού τείχους που εκτείνεται κατά μήκους της γραμμής ανατολής-δύσης.  Οι δράσεις των σεισμών με τα χρόνια βουλιάζουν στη θάλασσα την αποβάθρα και τις αποθήκες.

    Υπάρχουν κατάλοιπα μεσαιωνικής πόλης στο νησί.  Τα σημαντικότερα ερείπια ανήκουν σε 4 μεγάλες εκκλησίες και σε μια καμαρωτή στοά που συνδέει την Πάνω με την Ανατολική Εκκλησία.  Μαζί με τις οικίες, μπορούμε να αναγνωρίσουμε ταφικά μνημεία, στέρνες και σιταποθήκες.  Σχεδόν όλα τα κτίρια είναι του 5^ου και 6^ου αιώνα Μ.Χ.  Η Δυτική Εκκλησία είναι νότια του σημερινού αστυνομικού φυλακίου.  Τα πάντα εδώ έχουν διαβρωθεί από τη θάλασσα εκτός από τα θεμέλια της αψίδας και το βαπτιστήριο.  Η 2^η Εκκλησία βρίσκεται στην πλαγιά του δυτικού δρόμου (μονοπάτι) που οδηγεί στην κορυφή.  Σήμερα στέκονται όρθια τμήματα από την ανατολική αψίδα και τον ημι-τρούλο της.  Η Ανατολική Εκκλησία έχει κατεδαφιστεί ολοκληρωτικά, όμως το σχέδιο της διακρίνεται ανάμεσα στα χαλάσματα.  Η στέρνα στα δυτικά και τα μωσαϊκά δαπέδου, μαρτυρούν την καλαισθησία των δημιουργών της.  Πέρα από την Ανατολική Εκκλησία υπάρχει μια μεγάλη νεκρόπολη με ταφικά μνημεία.  Η Πάνω Εκκλησία, αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλαο, είναι το τρανότερο κτίριο του νησιού.  Ο προθάλαμος και ο νάρθηκας στα δυτικά είναι σκαλισμένοι μερικώς μέσα στο βράχο.  Υπάρχει υπόγεια στέρνα κάτω από τον προθάλαμο.  Έχουμε 3 νάρθηκες στο εσωτερικό.  Ανατολικά, είναι το σύνθρονο, σειρά εδρών για τους κληρικούς σε ημικύκλιο κλιμακωτό σχέδιο.  Το τέμπλο, η βάση της Αγίας Τράπεζας, καθώς και το τμήμα των μωσαϊκών δαπέδου, ήρθαν στην επιφάνεια με τις ανασκαφές που διεξάχθηκαν από το Μουσείο Fethiye και την Ιαπωνική Αρχαιολογική Ομάδα.  Παρατηρούμε γεωμετρικά σχέδια καθώς και μυθικές - θρησκευτικές σκηνές στο τμήμα των μωσαϊκών.  Μια επιγραφή μας πληροφορεί ότι Μακεδόνας χρυσοχόος κάλυψε το κόστος αυτών των μωσαϊκών. Ένα τμήμα των μωσαϊκών δαπέδου, καταστράφηκε όταν ο χώρος, μετά την ερείπωση της εκκλησίας, χρησιμοποιήθηκε ως νεκροταφείο.  Οι διάδρομοι, τα περάσματα, οι είσοδοι και οι έξοδοι της Πάνω Εκκλησίας, σχεδιάστικαν για να διευκολύνουν την διέλευση των πολυάριθμων επισκεπτών.  Η θολωτή στοά που ένωνε την Πάνω Εκκλησία με την Ανατολική, είχε σχεδιαστεί για να παρέχει δροσερά ρεύματα αέρος κατά τους θερινούς μήνες και για να έχουν άνετη πρόσβαση στη θέα του τοπίου οι επισκέπτες.

    Ανασκαφές αποκάλυψαν ότι η Πάνω Εκκλησία καταστράφηκε από  μεγάλη φωτιά.   Εκτός από κάποια καρφιά, δεν βρέθηκαν καθόλου έργα τέχνης από μέταλλο, γεγονός που μας καταδεικνύει ότι ο ναός λεηλατήθηκε πριν από τη φωτιά.  Πιθανώς η καταστροφή του ναού να επήλθε κατά την Αραβική εισβολή στη Μ.Ασία τον 7^ο αιώνα Μ.Χ. όταν και οι κάτοικοι του νησιού διέφυγαν προς την ενδοχώρα.

    Όταν η Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανασυντάχτηκε κατά τον 11^ο Μ.Χ. αιώνα, μια μικρή ομάδα προσπάθησε να επαναφέρει τις καλές παλιές εποχές στο νησί, χωρίς όμως θεαματικά αποτελέσματα.

     Σε 2 σημεία της πτέρυγας, συναντάμε όμοια κατάλοιπα κτιρίων: στο μικρότερο νησί Karacaören στα νότια και στο ακρωτήρι Tuzla στα δυτικά.  Το σημαντικότερο είναι η εκκλησία που βρίσκεται στην κορυφή του νησιού Karacaören.  Τα μικρά κτίσματα γύρω από την εκκλησία πρέπει να είναι μνήματα Αγίων και ιερέων.

   

    Υπάρχουν ίχνη από σχέδια τοιχογραφιών μέσα στους τάφους που χρονολογούνται από την ίδια περίοδο με τις εκκλησίες.  Η επιγραφή στα σκαλιά που ανεβαίνουν προς την εκκλησία μας αποκαλύπτει τον Άγιο που έδωσε το όνομα του στο ναό.

   Όλα τα κτίσματα στην περιοχή των ορμών πίσω από τα 2 νησιά Gemiler και Karacaören, καθώς και το ακρωτήρι Tuzla, τα κατάλοιπα εκκλησιών και οι οικισμοί γύρω από αυτές, είναι ενδείξεις ότι στο μεσαίωνα αυτοί οι τόποι ήταν σταθμοί των Βυζαντινών και Ευρωπαίων προσκυνητών που επέλεγαν την θαλάσσια διαδρομή.